Jerzy Klechta

CO NAS CZEKA?

czwartek, grudnia 10, 2015

Przez najbliższe dekady islam będzie religią, której liczba wyznawców będzie rosła najszybciej. Do 2050 r. na świecie będzie niemal tyle samo muzułmanów, co chrześcijan – przewiduje opublikowany raport amerykańskiego instytutu „Pew Research Center”.

Raport zatytułowany "Przyszłość światowych religii: prognozy na lata 2010-2050" zakłada, że do 2050 r. "liczba muzułmanów niemal dorówna liczbie chrześcijan na świecie".

Niemniej, jak wynika z raportu, chrześcijanie pozostaną najliczniejszą grupą wyznaniową. W 2050 r. będą stanowić 31 proc. globalnej populacji (2,92 mld), podczas gdy muzułmanów ma być 29,7 proc.(2,76 mld).

Autorzy raportu „Pew Research Center”podkreślają, że w swych prognozach wzięli pod uwagę obecną wielkość i rozmieszczenie geograficzne najważniejszych religii świata oraz różnice wieku, współczynnik dzietności i umieralności, a także migrację międzynarodową.

I tak prognozowany wzrost liczby muzułmanów - to rezultat młodej wiekiem obecnej populacji wyznawców islamu oraz najwyższego poziomu płodności, który wynosi 3,1 dziecka na kobietę (chrześcijanie są na drugim miejscu - 2,1).

W Europie muzułmanie mają stanowić w 2050 r. 10,2 proc. całej populacji.

W Stanach Zjednoczonych liczba chrześcijan zmaleje z ponad trzech czwartych całej populacji w 2010 r. do dwóch trzecich w 2050 roku.

Natomiast judaizm przestanie być największą z religii niechrześcijańskich.

W Indiach większość wciąż stanowić będą wyznawcy hinduizmu,ale jednocześnie w kraju tym będzie żyło najwięcej muzułmanów na świecie, więcej nawet niż w Indonezji, gdzie jest największe w świecie skupisko wyznawców Mahometa.

Indonezja kojarzy się najczęściej z pięknymi plażami i egzotyką tysiąca wysp. Ale jest to zarazem najliczniejszy kraj muzułmański w świecie. Według ostatniego spisu ludności kraj Indonezję zamieszkuje ok. 250 milionów obywateli, z czego 86% stanowią wyznawcy islamu, przede wszystkim sunnici związani z szaficką szkołą prawną. Pozostała część populacji to hindusi, buddyści, protestanci i katolicy.

Ateiści, agnostycy i osoby, które nie utożsamiają się z żadną religią, będą stanowić coraz większy odsetek populacji w takich krajach, jak Stany Zjednoczone i Francja, ale w skali świata ich odsetek zmaleje.

W raporcie amerykańskiego instytutu „Pew Research Center” czytamy, że w 2050 r. chrześcijanie nie będą już - jak to ma miejsce obecnie – stanowić większości w ośmiu krajach: Australii, Wielkiej Brytanii, Beninie, Francji, Macedonii, Nowej Zelandii, Bośni i Hercegowinie oraz Holandii.

Największe grupy ludzi niewierzących odnotuje Francja, Nowa Zelandia i Holandia.

Doskonale wiemy, że największe niebezpieczeństwo dla świata cywilizowanego grozi ze strony bojowników - terrorystów tzw. Państwa Islamskiego. Tylko w pierwszych dwóch miesiącach bieżącego roku ochotniczo wstąpiło w jego szeregi 2 tysiące młodych Europejczyków, wcześniej niezwiązanych z islamem i nie będących pochodzenia arabskiego. Mają oni autentyczne korzenie europejskie. Po wyszkoleniu wracają do Europy, gdzie prowadzą intensywną propagandę i rekrutację nowych wolontariuszy, głównie w środowiskach islamskich ale nie tylko, również wśród rdzennych Europejczyków.

Francuskie ministerstwo spraw zagranicznych opublikowało informację, że w początkach 2015 r. liczba Francuzów lub rezydentów we Francji walczących na różnych frontach dżihadu wynosiła 600 do 700.

Nie ulega wątpliwości, że tysiące wyszkolonych kombatantów, którzy przeszli chrzest bojowy, którzy umieją posługiwać się bronią i znają doskonale techniki wojny partyzanckiej, a przede wszystkim którzy są gotowi oddać życie za sprawę islamu, stanowią jedno z największych zagrożeń dla Zachodu.
Nie tylko Francja, lecz również pozostałe kraje Europy, Polski nie wyłączając.

U progu 2016 r. znajdujemy się w obliczu prawdziwej eksplozji radykalizacji islamskiej. I należy ją zakwalifikować jako zagrożenie terrorystyczne.

Liczba muzułmanów w Europie stale rośnie na skutek tysięcy uchodźców, legalnej lub nielegalnej imigracji oraz wskutek wyższego współczynnika dzietności wśród ludności muzułmańskiej.

Ulice Paryża, Hamburga, Wiednia, Madrytu, Londynu i innych miast zachodniej Europy pełne są uchodźców. Stara Europa czy tego chce, czy nie, w przyśpieszonym tempie przechodzi do historii.

W naszym kraju problemu się nie dostrzega. Politycy polscy największego wroga upatrują w rodzimych przeciwnikach partyjnych.

Wieża Babel

UCIEC OD GŁUPIEGO ŚWIATA

wtorek, grudnia 08, 2015

Dla kurażu, dla zdrowego ducha trzeba uciekać w muzykę. Łagodzi obyczaje. Ale dyletant choćby nie wiem jakim był melomanem, na ile koncertów by nie chodził, dyletantem pozostanie. Rozmawiać należy w swoim języku. Nie da się zlikwidować Wieży Babel.

Szewc niech rozmawia po szewsku. Chłop po chłopsku, Komputerowiec po swojemu. Jeśli każdy z nas będzie rozmawiał po ludzku na swoim podwórku - dogadamy się. Udając innych - kluczymy, pada dużo słów o ojczyźnie, ale i tak każdy inaczej wyobraża sobie miłość do niej.

Jednemu wystarcza uczciwa, rzetelna praca, drugi musi zaśpiewać w kościele „Boże coś Polskę.., inni wychodzą na ulicę machając „ biało-czerwoną" i drą mordy: „zabij Żyda”; ponieważ w naszym kraju jest ich jak na lekarstwo biją kogo popadnie.

A może warto uciec od głupiego, złego świata? Gdy byłem młody – przeczytałem w „Czterech porach roku” Máraia - noc w noc rżnąłem w karty ze starymi szulerami, tam też sypiałem na kanapie, pośród niedopałków, z pożółkłą twarzą, rozczochrany, z wierszami Rilkiego w kieszeni. Miałem 17 lat . Tak zaczynała się moja młodość z tyloma błędami, że mógłbym nimi obdzielić cały pułk.

Z upływem czasu czuję się tutaj, na polskiej ziemi coraz częściej obrażany. I to trwa. Jeszcze nigdy człowiek nie żywił dla innych tak mało szacunku. A przecież na oczach mojego pokolenia nastały czasy niezwykłe. Człowiek na księżycu, rozczepienia atomu, teraz Internet, który pozwala rozmawiać z całym światem i przyjaciółmi, których nawet już się nie pamięta.

Umysł ludzki sięgnął wiedzy Pana Boga. Ma Bóg co chciał. Stworzył nas na swoje podobieństwo . Biolog Huxley twierdzi, że dzisiaj człowiek wybitny tak dalece różni się od człowieka przeciętnego, jak w zamierzchłych czasach człowiek różnił się od zwierzęcia.

Ta różnica narasta z roku na rok, z dnia na dzień.

Wykorzystują to politycy. Naród to dla nich gawiedź. Dobrze jej wychodzi jedynie masowy śpiew - lament. Śpiew się unosi na placach, przed pałacami i kościołami. Czują się potrzebni. Są narzędziem. Mięsem armatnim. Jest to dla nich najwyższy stopień życiowego awansu.

Ale życie w masowym harmidrze ogłupia. Należymy do narodu ogłupiałego. Aby się oderwać od sprawców tej głupoty, od polityków i mediów należy dokonać wyboru.

Albo jazgot albo dobra książka, teatr lub koncert. Na koncercie (na zdjęciu: przy pulpicie dyrygenckim Agnieszka Duczmal - orkiestra „Amadeus”) nikt sobie na jazgot pozwolić nie może. Jest to żywa świątynia.

No i myśleć z pokorą. O innych i o sobie przede wszystkim. Co dzień – jeśli jest się kompozytorem - napisać jedną nutę, jeśli jest się pisarzem - napisać jedną linijkę, jeśli jest się premierem prezydentem - chociaż raz nie skłamać. W ogóle nie łgać.

Co prawda wszystko przemija, lecz ludzka głupota wcale nie idzie w zapomnienie. O głupocie pamięta się najdłużej i jak najgorzej.

Dyktat

ODWET - ZAWIŚĆ - NIENAWIŚĆ

poniedziałek, grudnia 07, 2015

Klasyczny podział na epoki, od daty do daty, jest niewiele przydatny, gdy obiektem poznania historycznego staje się zjawisko o dłuższym trwaniu.

Takie jak rasizm, antysemityzm, antypolonizm, kolonializm.

Bywa, że nawet najdrobniejsze wydarzenie może przynieść daleko idące skutki. Bywa i odwrotnie. Miało miejsce coś niezwykłego, dajmy na to wybuchła wojna między sąsiadującymi z sobą narodami i oto po latach okazuje się, że wojna ta nie pozostawiła po sobie głębszego śladu, nie wpłynęła na dalszy bieg wydarzeń.

Aby zrozumieć nasze czasy, warto sięgać wstecz.

I tak np. antysemityzm, który w postaci ludobójczej wybuchł za hitleryzmu, tlił się przez wieki, to narastał, to słabł, to znowu wybuchał z całą siłą. Jest takie zjawisko w dziejach, które nazywa się resentyment. Pojęcie to definiuje się jako niezadowolenie, niechęć, uraza. Teorię resentymentu sformułował niemiecki filozof Fryderyk Nietzsche. W filozofii Nietzschego resentyment jest cechą charakterystyczną moralności niewolniczej. Wiąże się z urazą wobec świata, żalem do życia, które nie spełnia oczekiwań. Moralność niewolnicza jest reaktywna, gdyż za dobre uznaje własne cnoty moralne, a za złe cnoty, których nie może osiągnąć.

Zjawisko to obrazuje bajka Ezopa o lisie i kwaśnych winogronach. Lis, który nie zdołał dosięgnąć winogron, odchodzi mówiąc, że i tak były kwaśne.

Odwet, zawiść i nienawiść, niechęć do kogoś rodzi się z reguły na skutek przechowywania w pamięci doznanej krzywdy, przykrości, nieszczęścia. Jednak najczęściej rodzi się z ubzduranych stereotypów i osobistego przekonania wodza, że tylko on jest w stanie poprowadzić grupę, naród, miasto, kraj cały do sukcesu.

Takim programem kierowali się i nadal kierują się np. antysemici, przypisujący Żydom wszelkie możliwe złe cechy: chciwość, pazerność, wyobcowanie i wiele innych najgorszych zarzutów.

Podobnym sposobem myślenia (czy raczej chorobliwą skalą bezmyślności) kierują się wszyscy ci, którzy za jedynie słuszny program uważają ten, który oni sami uznają za jedynie właściwy.

Kto go nie chce przestrzegać, kto nie chce się pod nim podpisać ten jest wrogiem.

Tak Hitler, jak i Stalin i inni dyktatorzy skazywali na śmierć nawet poetów, którzy w swoich wierszach, poematach składali hołd wolności. Cierpieli poeci i zwykli ludzie. Również dzisiaj spotkamy się ze zbliżonym zjawiskiem.

Jeśli partia rządząca uważa się za „świętą krowę”, jeśli swój program, swoją ideologię traktuje jako dogmat, w który każdy powinien wierzyć, wówczas rodzi się niepokój o przyszłość.

Zanim Konstantyn przeszedł na chrześcijaństwo ( początek 4 wieku) chrześcijanie byli nieludzko prześladowani. Chrześcijanie a także Żydzi formalnie nie byli zresztą karani za wiarę. Ale sposób zawsze się znajdzie. Byli karani za to, że nie w pełni uczestniczyli w życiu społecznym, ponieważ odmawiali składania ofiar ku czci cesarza i oficjalnych bogów.

Zmiana nastąpiła z chwilą przejścia cesarstwa na wiarę chrześcijańską. Teraz zaczęło się polowanie na nie – chrześcijan. W miarę jak rosła potęga Kościoła - nasilała się nienawiść do inaczej wierzących i myślących, aż wreszcie zaczęto na stosach palić także „swoich”.

Król Francji Ludwik IX, zwany Świętym wydał rozkaz: „Gdyby jakiś świecki usłyszał, że Żyd złorzeczy na wiarę chrześcijańską, powinien jej bronić, zatapiając ostrze miecza w piersi wroga tak głęboko, jak tylko się da”. Za czas jakiś Erazm z Rotterdamu nie przesadził, gdy zapisał: „Jeśli nienawiść do Żydów wystarczy do tego, by być dobrym chrześcijaninem, to wszyscy jesteśmy dobrymi chrześcijanami”.

Mimo dialogu judaizmu z katolikami, który w Polsce przed laty tak interesująco prowadzili ówczesny abp gnieźnieński , b. prymas prof. Henryk Muszyński i nieżyjący abp lubelski prof. Józef Życiński (obaj przez gawiedź antysemicką nazywani byli „żydłakami”, na ich domach biskupich „wierni” malowali gwiazdę Dawida), mimo wspólnych modlitw chrześcijan z wyznawcami judaizmu, które zainicjował Jan Paweł II – w dalszym ciągu, nie brak w Polsce antysemickich wrzasków narodowców spod faszystowskiego znaku.

Z jakiego to płynie „źródła”?

Z czasów Konstantyna? Z czasów przedwojennego uczelnianego getta? Z powojennych czasów stalinowskich, gdy wysokie stanowiska zajmowały m.in. osoby pochodzenia żydowskiego?

W Europie jesteśmy świadkami nowego rozdania: terroryści - mordercy z tzw. Państwa Islamskiego mordują niewinnych, wierzących i niewierzących, dzieci i starców. Każdego kto im stanie na drodze. Czyli prawie wszystkich. Pewnego dnia zapukają również do Polski.

nienawiść

ŻYD NIE ŻYD - ZABIĆ WARTO

niedziela, grudnia 06, 2015

Przypomnę wydarzenia, do których doszło dawno, przeszło 90 lat temu. Dawno nie znaczy, że przestały żyć, ożywają na różny sposób, pod różnym sztandarem. Zawsze sieją trwogę.

Dwaj najwybitniejsi mężowie stanu: Naczelnik Józef Piłsudski i pierwszy prezydent II Rzeczpospolitej Gabriel Narutowicz ( obaj na zdjęciu).

Relacja Marszałka Piłsudskiego:

„Narutowicz siedział w fotelu głęboko poruszony. Nie chciał mi opowiadać szczegółów. Rzucił na stół plik listów i kopert. „Patrz pan!” – zawołał. Spojrzałem na niektóre. Były to anonimy wszelkiego rodzaju, pełne brudu, inwektyw, płaskich dowcipów, gróźb. Nie mogłem się powstrzymać od głośnego śmiechu. Spojrzał na mnie zdziwiony.

A telefony? – zapytałem – rozmyślne pomyłki, pytania, zadawane udawanym żydowskim akcentem, czy zdarzają się już u pana? Zerwał się z fotela. Zawołał: – Skąd pan o tym wie?

Ależ panie, ja byłem w Polsce Naczelnikiem Państwa i Naczelnym Wodzem, więc wszy wyłaziły zewsząd. Zwykłe rzeczy! To „narodowa robota”.

Nie mógł się z tym pogodzić. Musiałem go uspakajać”.

Zapis tej rozmowy śmiało można odnieść do dzisiejszych czasów. Zatruwanie umysłów to nasza specjalność. Wszy wyłażą raz po raz.

Gdy Piłsudski zrezygnował z kandydowania na urząd prezydencki, Narutowicz został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe pierwszym prezydentem po odzyskaniu niepodległości - po 123 latach niewoli. Wybór dokonany został 9 grudnia 1922 r., rozmowa polityków toczyła się 11 grudnia. Dokładnie 93 lata temu.

Tego dnia Aleksandra Piłsudska (żona Marszałka Piłsudskiego) pod datą 11 grudnia zanotowała w "Dzienniku":

„W Warszawie zorganizowano 12–godzinny strajk na znak protestu. Młodzież Narodowej Demokracji obrzuciła błotem powóz Narutowicza, kiedy jechał do Sejmu na złożenie przysięgi. W ścisku nie mogłam się prawie ruszyć. Z jednej strony parła na mnie stara, przygłucha chłopka, która bez przerwy pytała, o co chodzi, z drugiej - gruba, wielka służąca. Ta ostatnia, z czerwoną twarzą, podrygiwała całym ciałem, wymachując pięściami i krzycząc: „Precz z Narutowiczem! Precz z Żydem!”.

Gdy jej zabrakło oddechu, powiedziałam, że znam dobrze rodzinę Narutowiczów i nikt z nich nie pochodzi z Żydów. Ale to był groch o ścianę. Za chwilę zaczęła wrzeszczeć: „Żydzi nie będą nami rządzili!”

16 grudnia prezydent Narutowicz uczestniczył w otwarciu dorocznego Salonu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Podczas zwiedzania wystawy w sali nr 1, artysta malarz Eligiusz Niewiadomski oddał do Narutowicza, z małej odległości, trzy zbrodnicze strzały z rewolweru.

Morderca nie był chory psychicznie, Chyba, że za chorobę uważa się nienawiść. Zresztą nie ma żadnego „chyba”. Antysemityzm to nie jest żadna choroba. Chorobę można wyleczyć. Antysemityzm hołoty jest nieuleczalny. Hołota to grupa, do której należą indywidua różnych zawodów i wykształcenia, różnego pochodzenia, rasy i wiary - po prostu hołota.

Morderca był dumny ze swojego czynu. Chciał zabić Piłsudskiego, podczas procesu wyraził jednak żal, bynajmniej nie dlatego, że zabił, lecz dlatego, że zabić chciał kogo innego:

„Doznałem uczucia męki i goryczy, że oto ten człowiek, twórca Judeo-Polski, główny w moich oczach sprawca nieszczęść ostatnich czterech lat, będzie dalej grał wybitną rolę w życiu Polski… Piłsudski nie dorósł do roli, jaką przeznaczyły mu dzieje…Przez cztery lata ja i całe moje pokolenie patrzyliśmy na poniewierkę Rzeczpospolitej, na wszystkie zniewagi, jakie jej wyrządzono, na najstraszniejszą rzecz, jaka może naród spotkać: rozkład ducha, który dzisiaj objął wszystkie klasy”.

Gdy czytamy wyznanie malarza – mordercy, może się wydawać, że wypowiedział je ten i ów wczoraj, przedwczoraj, tydzień temu.

Morderca byłby szczęśliwy wówczas, gdyby zamordował dwóch naraz: Marszałka Piłsudskiego i prezydenta Narutowicza. Sąd skazał go na karę śmierci. W dniu wykonania wyroku „Dziennik Poznański” opublikował list Niewiadomskiego „do wszystkich prawdziwych Polaków”:

"Czyn mój dopiero zakwitnie oblany krwią moją. Zakwitnie, to znaczy przemówi do narodu. Głupcy i hipokryci widzą w nim akt szaleństwa lub fanatyzmu. Tak nie jest. To, na co patrzą nasze oczy, nie jest jeszcze Polską. To jest dopiero Polska Piłsudskiego – Judeo – Polska. Naród polski do głosu w niej jeszcze nie doszedł. Polskę prawdziwą trzeba dopiero zdobywać i zbudować. W walce o nią niech się hartuje duch pokolenia”.

Morderca w liście zawarł testament dla potomnych. Jeszcze dziś okazuje się, że nie były to słowa rzucane na wiatr.

W pogrzebie tego, który zamordował prezydenta Rzeczpospolitej uczestniczyły tłumy. Młodzież trzymała wartę przy jego grobie. W mowach pogrzebowych żegnano „wielkiego syna ojczyzny”, „wojownika za polskość Polski”.

Część kleru do tego stopnia wcześniej podgrzewała atmosferę nienawiści do prezydenta Narutowicza (mason i ateista) a potem honorowała zabójcę, że kardynał Aleksander Kakowski (utrzymywał przyjacielskie kontakty z Narutowiczem) i Episkopat Polski zabronili księżom dalszych tego rodzaju praktyk. Pius XI (poprzednio nuncjusz w Polsce) nadesłał depeszę kondolencyjną.

Byłoby nadużyciem stawianie znaku równości między II Rzeczpospolitą a III Rzeczpospolitą. Dwie epoki, odległe czasy. Ale jednak coś wspólnego pobrzękuje. Jad. Nienawiść. Uliczny wrzask. Kalanie biało-czerwonej.

Jan Baudouin de Courtenay w „Myśli Wolnej” (nr 2/1923) pisał, że w Polsce obłąkańcy lub też udający obłąkańców starają się zatruwać umysły i sumienia narodu. Czy dziś nie ma obłąkańców wśród nas? Jest ich wielu. Obnoszą swoje pyski w mediach i gdzie się da.

Narutowicz urodził się na Żmudzi. Za działalność polityczną władze carskie zabroniły mu wjazdu na ziemie polskie znajdujące się w zaborze rosyjskim. Wybitny inżynier – konstruktor.

W 1907 r. został profesorem w katedrze budownictwa wodnego na Politechnice w Zurychu. W latach 1913–1919 pełnił tam funkcję dziekana. Był również członkiem szwajcarskiej komisji gospodarki wodnej. W 1915 r. został przewodniczącym międzynarodowej komisji regulacji Renu. W Szwajcarii jest bardziej znany i ceniony niż w rodzinnej Polsce. Bogu dzięki, że jego imię noszą ulice polskich miast. Dobre i to.

godność

BUNT - WOLNOŚĆ - ABSURD

czwartek, grudnia 03, 2015

Albert Camus - to pisarz, moralista, filozof, do którego warto wracać wtedy zwłaszcza, gdy wokół szaro, buro, chwilami strasznie.

Jego twórczość – literacka i filozoficzna, ściśle z sobą zespolone – ciągle są, pozostają drogowskazem jak żyć godnie i jak żyć zgodnie ze swoim sumieniem. Jak buntując się zdobywać wolność, jak wobec czy raczej mimo absurdu ludzkiej egzystencji zachować siłę, nadzieję i być konsekwentnym w tym uciążliwym, ale przecież koniecznym w życiu marszu na szczyt góry.

Najpierw został nauczycielem, był dziennikarzem, pasjonował się piłką nożną (gruźlica nie pozwalała mu na fizyczny wysiłek), kochał kobiety, teatr, morze, na pytanie o dziesięć najważniejszych słów wymienił: świat, cierpienie, ziemia, matka, ludzie, pustynia, honor, bieda, lato, morze.

Choroba i bieda w dzieciństwie wzmacniały go: „Bieda nigdy nie była dla mnie nieszczęściem: światło wypełniało ją swoim bogactwem. Nawet moje bunty znały jej blask. Były one niemal zawsze, i myślę, że mogę to powiedzieć uczciwie, buntem w obronie wszystkich i po to, by życie wszystkich zaznało światła”.

Radość życia, jego pełnia! Jednocześnie rodzi się bunt i pragnienie wolności. Bunt nie przeciwko życiu. Przeciwko ludzkiej krzywdzie, nieprawości, niesprawiedliwości. Szukanie prawdy, prawd - jak mówił Camus - i reagowanie na zło. Milczenie wobec zła jest również grzechem.

Dwa lata po dojściu Hitlera do władzy wstąpił (potajemnie) do partii komunistycznej. To była jego odpowiedź na narodziny nazizmu. Wojna domowa w Hiszpanii utwierdziła go w słuszności wyboru, na krótko. Gdy tylko dotarły do Camusa wiadomości o stalinowskich czystkach, zerwał z partią.

Żadnych serwitutów, żadnych ustępstw.

Ludziom uśpionego rozumu lżej, są zawsze pewni swego.

Od urodzenia do śmierci.

Wewnętrzny niepokój nigdy nie opuści Camusa. Chłonął starożytnych filozofów, coraz częściej sięgał za pióro. Na uniwersytecie podjął również studia filozoficzne. Temat pracy dyplomowej: „Metafizyka chrześcijańska a neoplatonizm; Plotyn i święty Augustyn”. Autor zaakcentował w niej swój ateizm. I zarazami przyznał się do przymierza, jakie zawarł z świętym Augustynem. Pozostanie mu wierny. Albert Camus - pisze Olivier Todd , autor monumentalnej biografii pisarza - przejawiał zainteresowanie chrystianizmem pozbawionym…Boga.

Camus miał zresztą coś wspólnego z świętym Augustynem. Autor „Wyznań” był nie tylko „akademickim” myślicielem. Camus również. Św. Augustyn był przede wszystkim moralistą. Camus również. Św. Augustyn poznał gorycz (smak) grzechu. Camus poznawał go bezustannie. Obaj doświadczali miłości kobiet.

W tym samym czasie, gdy zgłębiał nauki i myśli św. Augustyna, należał do partii. Camus zapisał się do partii komunistycznej nie z miłości do Marksa i Lenina. Widział w niej co innego. Dla niego rewolucja oznaczała zmartwychwstanie, proletariat - lud wybrany, ukaranie kapitalistów to piekło, partia to Kościół. Opuścił jej szeregi, gdy zamiast braterstwa zobaczył zbrodniczą krew na jej rękach.

Polem, na którym uprawiał swoją „politykę” było dziennikarstwo. Pisał: „Nie wystarczy żyć godnie! Oto sens życia! Nawet tak zwana postawa patriotyczna, nie wiele znaczy. Samo wymachiwanie szabelką – nie wystarcza. Trzeba było jeszcze owej delikatności serca, w którym wstręt budzi wszelkie paktowanie, i dumy, która jest wadą w pojęciu mieszczańskim; wreszcie zdolności powiedzenia: nie”.

Pasją Alberta Camusa był teatr. W 1936 r. założył Théâtre de Travail, w którym pełnił wszystkie funkcje, od reżysera, autora po aktora. Był to teatr młodych intelektualistów, jak on zapaleńców. Ten zapał nigdy nie opuści autora „Dżumy”. Dlaczego teatr? „Sam siebie często o to zapytywałem. I jedyna moja odpowiedź, aż po dziś, jest zniechęcająco banalna: po prostu dlatego, że teatralna scena to jedno z tych miejsc świata, gdzie jestem szczęśliwy”.

Jego najgłośniejsza powieść - „Dżuma” uznana została przez kler za niechrześcijańską. Camus nadal nie krył fascynacji św. Augustynem. W „Notatnikach” zapisał: „Jedyny wielki umysł chrześcijański, który potrafił spojrzeć w twarz problemowi zła, to święty Augustyn. Wywiódł stąd swoje straszliwe „nemo bonus”. Odtąd chrystianizm dawał tylko prowizoryczne rozwiązania”.

W kodeksie Camusa czytamy: należy działać, pisać i żyć!

Gdy wybuchła wojna natychmiast stanął, ze swoimi chorymi płucami, przed wojskową komisją lekarską. Miał nadzieję, że w obliczu hitlerowskiego zagrożenia, każdy żołnierz będzie na wagę złota i że zostanie przyjęty do armii. Nic z tego. Ponawiał próby bezskutecznie kilka razy, zabiegał o przyjęcie choćby do oddziałów pomocniczych. Odmowy bardzo go bolały. Francja w pierwszych miesiącach II wojny światowej czuła się po prostu silna i chuderlaków nie potrzebowała. Camus zaczął więc działać w podziemnym ruchu oporu, choć wojnę zawsze uważał za coś absurdalnego.

Do Francine Faule (pobrali się w 1940 r.) pisał: „Nie wierzę, bym tylko ja na tym świecie żył ze świadomością, że życie to absurd. Wręcz przeciwnie. Według mnie prawda ta dotyczy każdego. Mnie jednak interesują konsekwencje tego stanu rzeczy…Ludzie powiadają: ”to absurdalne”. Po czym płacą podatki albo oddają córki do instytucji religijnych. Ponieważ sądzą, że gdy mówi się: „to absurdalne”, wszystko jest już skończone, podczas gdy w istocie wszystko się dopiero zaczyna”.

W pierwszych miesiącach wojny Camus pracował w redakcji „Le soir républicain”, walczył z cenzurą, na wojskową przystawał, na „cenzurę umysłów” nie zgodził się nigdy. Francuscy intelektualiści i dziennikarze mędrkowali, Camus pisał: „ Należy uchronić świat przed nazizmem oraz uwolnić Niemcy od tej plagi. Pierwszą rzeczą jest nie rozpaczać. Nie słuchajmy tych, co mówią o końcu świata".

Wojenna rzeczywistość narzucała jednak uciążliwe rygory. Aby się z nich wyzwolić Camus wkroczył w świat egzystencjalnych refleksji. Koncepcja najważniejszego eseju w jego twórczości - „Mit Syzyfa”, dojrzewała cztery lata. Skończył go w 1940 r.

Analizuje w nim absurd w różnych odcieniach, na różnych płaszczyznach. Absurd nas otacza, atakuje, pojawia się w różnych sytuacjach, w banalnych i ostatecznych. Jest łącznikiem między światem a dążeniami człowieka. Pojawia się, gdy dostrzegamy nieuchronność upływającego czasu, gdy dotyka nas świadomość przemijania, gdy zdajemy sobie sprawę z konieczności, nieuchronności śmierci. Czy świat jest absurdalny? Czy życie ma sens? Wierzący mają Ewangelię i Chrystusa, mają swój kodeks, drogowskaz.

A inni? A my?

W końcowych zdaniach „Mitu Syzyfa” znajdujemy camusowski klucz do zrozumienia losu człowieka. Przeświadczony o ludzkim początku wszystkiego, co ludzkie, ślepiec, który chce widzieć, a wie, że nie ma końca ciemnościom, nie ustaje nigdy. Kamień toczy się znowu. Aby wypełnić ludzkie serce, wystarczy walka prowadząca ku szczytom.

„Obcy” i „Mit Syzyfa” ukazały się, gdy Europa znajdowała się w mrokach wojennego okrucieństwa. Był rok 1942. XX wiek stawał się wiekiem totalitaryzmów. Tym żywiej biło jego serce. Nie było w nim miejsca na monotonię, na bezruch. Najwięksi tworzyli największe dzieła, gdy w siłę rosło zło, gdy ludzi ogarniał niepokój, strach, narody się wyrzynały i wydawało się, że to już koniec świata.

Na podręcznej półce lektur Camusa leżał „Hamlet” Szekspira, Montaigne, Pascal, Nietzsche, biblijne proroctwa, księgi hinduskie, Budda i Koran. W kolaboranckim, antysemickim reżimie Vichy widział podłość, czekał na moment, aby winnych sprawiedliwie osądzić bez przebaczania. Na tchórzostwo patrzył z pogardą. Zawsze znajdzie się jakaś filozofia, by usprawiedliwić brak odwagi.

W „Notatnikach” czytamy: „Nie ma wolności dla człowieka, jak długo nie pokonał strachu przed śmiercią. Ale nie przed samobójstwem. Zwyciężyć to nie znaczy ustać. Móc umrzeć z podniesionym czołem, bez goryczy”.

W 1945 r. Camus został ojcem bliźniąt - Catherine i Jeana. Pracował nad „Dżumą”, która ukazała się w 1947 r. Jest to powieść - moralitet, przyniosła mu światową sławę. Wszystko bywa absurdalne, świat staje do góry nogami, wszystko się wali, wszyscy umierają bez wyjątku: dzieci, starcy, zbrodniarze, bohaterowie. Jak się bronić przed absurdem?

Obrona nie ma sensu, gdyż jesteśmy skazani na absurd. Absurd to nie zło. To konieczność. Ale nie wolno godzić się na zło. Nie wolno godzić się na żaden jego przejaw, nawet najdrobniejszy. Czy jednak zło można pokonać?

„Ludzie - pisał Camus - są wyczerpani złem albo zrezygnowani, co na jedno wychodzi. Tyle tylko, że nie mogą już znieść kłamstw na ten temat. Zła niczym nie można usprawiedliwić. Ani rozumem, ani sercem. Nawet jeśli dżumy nie da się pokonać, nawet jeśli nie da się zwyciężyć w ludożerczej wojnie, nie znaczy, że należy przystać do wroga. Na naszym świecie są zarazy i ofiary. W miarę możliwości nie należy być po stronie zarazy”.

To wszystko, aż wszystko. Dotyczy także naszych czasów. Tu i teraz!

„Dżuma” ukazała się po wojnie, pracował nad nią, gdy przebywał w okupowanej Francji (1942-1943). „Dżuma” to nie tylko obraz okrucieństwa nazistowskiego. Dżuma może być wszędzie. Tam, gdzie terror, wygnanie, lochy więzienne, cierpienie, śmierć, tam, gdzie górę obejmuje zło. Kłamstwo, demagogia, niszczenie demokracji.

Już sama rozmowa z kobietą sprawiała mu przyjemność. Wolał rozmawiać z kobietami niż z mężczyznami. Matka była dla niego całym światem. Ojca nie znał. Choć może się to wydać mało prawdopodobne, kilka kobiet, w tym samym czasie, kochał do końca życia. Nie był wiernym kochankiem, sam zaś wyrzucał im niewierność, nawet wówczas, jeśli się zaledwie zdrady domyślał.

Camus w sferach paryskich intelektualistów był postacią powszechnie znaną. Po II wojnie światowej, Paryż jeszcze przez kilka lat, kontynuował przedwojenny status kulturalnej stolicy świata. Kawiarnie zamieniły się w miejsce gorących dysput. Prowadzili je Albert Camus, Jean - Paul Sartre i jego towarzyszka życia Simone de Beauvoir. Jadali wspólnie obiady, pili wino do późnych godzin nocnych, w "La Rose Rouge" słuchali śpiewu Juliette Gréco. Sceptycyzm Camusa odbierali jako cynizm. Różnili się w poglądach na wiele tematów. Sartre i Simone de Beauvoir wyznawali radosny ateizm. Camusowska niewiara była wyrazem niepokoju i bezradności. Sartre - powiedzieć można - był prostackim ateistą, odrzucał Boga jako przeżytek i burżuazyjny skansen. Camus toczył ciągły spór z Bogiem, czy raczej o Boga, albo przeciwko Niemu. Camusa interesuje przede wszystkim cierpienie człowieka.

Ostatecznie Camusa i Sartre`a poróżni stosunek do stalinizmu. Sartre uważał, że kto z jakiegokolwiek powodu nie popiera Związku Sowieckiego, nie może zasiadać w gronie ludzi postępowych. Camus zatem został wykluczony. Sartre nie przebierał w słowach, uchodził za króla intelektualistów, z jego opinią liczyła się cała intelektualna i artystyczna stolica świata, jaką był ongi Paryż. Sartre w czasie wojny, w ruchu oporu się nie pojawił. Natomiast po wojnie należał do najbardziej żarliwych lustratorów. Ponieważ wśród francuskich literatów i artystów przeważali kolaboranci, Sartre miał pole do popisu. Camus, który działał w ruchu oporu, był ostrożny w ferowaniu wyroków.

Ani Marks, ani Biblia – tak lakonicznie może być skomentowana moralistyka Camusa. A co pozostaje w zamian? Bunt! Kim jest człowiek zbuntowany?

Jest nim przede wszystkim człowiek, który potrafi powiedzieć: nie. Który się nie lęka.

Nie jest jednak przy tym człowiekiem, który rezygnuje, zatem umie powiedzieć: tak. Jeśli człowiek buntuje się przeciwko temu, że czeka go śmierć, jest to naturalne, zrozumiałe. Życie człowieka zawsze wydaje się mu niespełnione, a nieśmiertelność złudna. Wszelką negację należy jednak przekuć w afirmację wolności i sprawiedliwości.

W tym wyraźnie przydługim tekście nie dotknąłem do końca sedna camusowskich myśli. Nie ukazałem bohatera absurdalnego, jakim jest Syzyf. Jest nim, czy może być nim każdy z nas.

Syzyf napina ciało i zaczyna dźwigać kamień, pcha go w górę po stoku, na twarzy Syzyfa widać ból i wysiłek. Dłonie obejmują głaz, paznokcie zdają się wbijać w kamień, palce krwawią. Należy zrobić wszystko, aby się nie wymknął. I wreszcie cel został osiągnięty. Alleluja! – zawołają jedni. Hurra ! – krzyczą drudzy. Ale jest to jedynie złuda nie zwycięstwo.

Za chwilę Syzyf zobaczy jak kamień runie w dół.

Syzyf żyje w absurdzie. W absurdalnym marszu przez życie. W zmęczonym skupieniu schodzi więc na równinę. Tam, gdzie głaz spadł z góry i już czeka na niego głaz-kamień, życie w radości i udręce. Syzyf zbiera w sobie resztki sił i resztki nadziei - stanął przy kamieniu. Będzie próbował jeszcze raz, potem kolejny raz, i jeszcze jeden raz. Nabiera powietrza w płuca, kilka łyków wody dla orzeźwienia, połyka lekarstwo, aby wróciła sprawność. Aż do bólu spina mięśnie. Znowu zmierzy się z górą. Choć już teraz wiadomo, wie o tym Syzyf, wiemy o tym my wszyscy, jaki będzie finał. Syzyf stojąc na równinie, jeszcze przed startem jest świadom klęski.

Cierpienie i myśli o samobójstwie towarzyszą nam przez całe życie. Ale mimo to Syzyf nie odpuszcza, nie poddaje się, nie tchórzy. Choć przecież wie, że kamień znowu spadnie. Nie liczy się to, co będzie, ważne jest to, co teraz. Więc teraz trzeba pchać kamień, aby wynieść go na górę. Już stanął przy nim, ujął go, zaparł się nogami, pcha głaz na szczyt, po raz kolejny rozpoczyna życie przez mękę.

Absurdalny sens egzystencji. Szczyt przed nami! Szczyt nie do zdobycia!

Alfred Camus zginął 4 stycznia 1960 roku, w wypadku samochodowym, cztery kilometry za Sens, między Champigny-sur-Yonne a Villeneuve-la-Guayard. Samochód wpadł w poślizg i uderzył w drzewo. Samochód prowadził przyjaciel Camusa, jego wydawca Michel Gallimard. Z czworga pasażerów na miejscu zginął tylko Camus. Jadący z nimi pies – zaginął. Gallimard umarł w szpitalu pięć dni później. Na adres Camusa, 4 stycznia 1960 r. przyszło pismo z ministerstwa przyznające mu subwencje na założenie i prowadzenie własnego teatru. Miało się spełnić marzenie jego życia.

Busz

PREZYDENTOWI WOLNO WSZYSTKO

środa, grudnia 02, 2015

Prezydentowi wolno na wszystko. Jak wiadomo - głosi stare powiedzonko - co wolno wojewodzie, to nie tobie smrodzie ( za przeproszeniem).

Prezydent znudzony meczem nakazał go przerwać. I wykonać to, co nie jest zgodne z przepisami, ale jest zgodne z wolą jednostki, w tym przypadku tą jednostką jest głowa państwa.

Rzecz dzieje się w kraju, który szczyci się bogatą historią wzlotów i upadków. Przeżywał wojny, podboje, mordy, jego dzieje są bogate. Podobieństwo do naszego kraju znikome. Choćby dlatego, że my leżymy w Europie a prezydent kraju, o którym mowa leży daleko od Wisły.

Mauretania – bo tak się nazywa ten kraj, oficjalnie Islamska Republika Mauretańska - to państwo leżące w północno-zachodniej Afryce, nad Atlantykiem. Graniczy z Senegalem, Mali, Algierią i Saharą Zachodnią. Znaczną część kraju stanowią pustynne terytoria saharyjskie.

Cóż uczynił szef tego kraju? (A imię jego jest długie: Mohammed Ould Abdel Aziz). Otóż kazał przerwać mecz. Jakby on był sędzią, a nie zgodnie z przepisami delegowany do prowadzenia meczu sędzia.

Grały z sobą dwie piłkarskie drużyny. Prezydent się nudził. I postanowił zagrać samemu. Tyle, że niezgodnie z obowiązującymi paragrafami. Mohammedowi mecz się po prostu nie spodobał. I w tej sytuacji zakazał dalszej gry. Na nic się zdały protesty graczy i widowni czyli narodu. Rozpędził towarzystwo na cztery strony świata.

Mocą prezydenckiego autorytetu mecz przerwano 20 minut po przerwie.

Sędziowie są różni. Ten który mecz prowadził wolał ulec prezydentowi, aniżeli graczom i organizatorom meczu. Zaś prezydent osobiście, w majestacie swojego fotelu, nakazał wykonanie tak zwanych jedenastek.

Podsumowując swój wyczyn szef Mauretanii oświadczył, że w życiu nic nie jest trwałe.

Życie - podkreślił wódz - znane jest z elastyczności. Nikt nikomu nie obiecał, że będzie tak jak było. A może być nawet lepiej. Niewykluczone, że sam prezydent osobiście będzie strzelał gole.

chaos

ZASMARKANA SIEROTA CZYLI POLSKA

wtorek, grudnia 01, 2015

„Zasmarkana sierota świata - rodzajem cudu” - tak w przededniu ogłoszenia stanu wojennego w Polsce powiedział w wywiadzie Kazimierz Kutz.

Wywiad był jednym z wielu (m.in. z prof. Henrykiem Samsonowiczem, Jerzym Turowiczem), jakie przeprowadziłem do książki, która miała się ukazać w„Czytelniku”.

Czołgi gen. Jaruzelskiego zamknęły drogę do wydawnictwa.

Nie jest do końca prawdą, że historia lubi się powtarzać. Tamte czasy to ponura przeszłość, znalazła się na bruku historii. Niemniej Kazimierz Kutz - wybitny reżyser filmowy, jeden z filarów słynnej na cały świat „polskiej szkoły filmowej”, reżyser m.in. filmów „Sól ziemi czarnej”, „Perła w koronie”, syn powstańca śląskiego, senator III RP, to postać o przenikliwym umyśle.

Wiele z jego sądów czyta się, jakby mówił o Polsce dnia dzisiejszego.

X X X

Kazimierz Kutz:

Największe niebezpieczeństwo, które nam grozi może mieć swe źródło w braku kultury politycznej. Na kulturę polityczną muszą pracować pokolenia. A u nas co? Dla wielu ludzi władzy, od 1948 roku licząc Polska jako dobro najwyższe nie istnieje. Wielu z nich nigdy nie stawiało sobie elementarnego pytania: co to jest Polska?

A przecież mamy własny ruch rewolucyjny, własne tradycje i prawdopodobnie stać nas na własne, niekonwencjonalne rozwiązania. Przecież chodzi o to, aby Polska wróciła do siebie.

W związku z naszą powikłaną historią, Polska bez państwowości funkcjonowała pod rządami intelektualistów i pisarzy. Mieliśmy w XIX wieku rząd emigracyjny z siedzibą w Paryżu, a tam działali Mickiewicz, Norwid, Słowacki, Chopin, Lelewel i cala reszta. Ten „rząd dusz” przetrwał właściwie do 1980 roku i jest to rzeczą najpiękniejszą naszych dni.

Teraz te stare tradycje polskie, sarmackie, szlacheckie i postszlacheckie przejęli nagle ci, którzy się nigdy nie liczyli, którzy tylko z pozoru byli właścicielami ustroju. To wydaje mi się najpiękniejszym cudem w Polsce. Niech Pan zwróci uwagę, że mamy do czynienia w Polsce z wielkim skokiem, że jest to coś zupełnie paradoksalnego; nagle ta stara, artystyczna, intelektualno-inteligencka tradycja straciła w Polsce jakby swój sens.

Ta świadomość jest źródłem rysującej się awersji do inteligentów polskich. Wszystkie dotychczasowe historyczne kontakty polskich robotników z inteligentami były psute przez udział inteligencji. Myślę, że jest to awersja historycznie uzasadniona. Stąd lęk, że to może być znowu zepsute przez tych przemądrzałych pierdzistołków. Inteligenci chcą sobie znowu dupą klasy robotniczej porobić kariery.

Jak Pan wie, bardzo wielu ludzi, co do których można mieć poważne zastrzeżenia natury moralnej, leci przed tym pociągiem. Są bardziej postępowi niż wszystko w tym kraju. Są tacy, którzy urządzali się kiedyś w miarę możliwości, a teraz jako świntuchy są z solidarnościową wolnością. Nie znoszę tej inwazji różnego rodzaju miernot.

Gówno przylepia się do odnowy na wyścigi. To też jest prawidłowość. Ja myślę, że również i z tego powodu bierze się awersja do inteligencji. A jednocześnie bez niej nie można sobie poradzić. Wszystko jest potwornie zbełtane, z tego naszego szaleńczego atawizmu wolnościowego wynurza się wielka beczka prochu, która może być przez byle idiotę podhajcowana. Więc jeśli cokolwiek można zrobić w Polsce, to uświadamiać ludziom potrzebę instynktu narodowego, tego najważniejszego komputera Polaków. On przecież chyba musi w każdym z nas tkwić.

Kościół przez swoją kulturę polityczną ma tę przewagę nad istniejącymi nowymi i starymi organizacjami politycznymi, że po prostu potrafi przystosowywać się do rzeczywistości. Będąc niewierzącym byłem pełen podziwu dla Kościoła!

Ale chcąc odpowiedzieć na drugie Pana pytanie: co to wróży na przyszłość, powiem, że się Kościoła boję! Bo jeśli jego ideologia stanie się ideologią polityczną, urzędową - dojdzie do nieszczęścia. Broń nas Boże od tego nieszczęścia! Przejawy tego zjawiska już można dostrzec. Uważam - patrząc w przyszłość - że to jest jedno z niebezpieczeństw, które nad Polską zawiśnie!

Przez te lata peerelu mogłem działać poprzez stary arsenał środków i stereotypy myślenia, to znaczy poprzez przeciwstawianie się. Poprzez kontrę. Tego nauczyliśmy się prawie wszyscy. Pan jako dziennikarz, nie chcąc krakać jak mu nakazują, mógł ratować się przez takie pisanie, aby można było coś tam przeczytać między wierszami. Ja miałem szerszą gamę środków, ale i ostry bat nad głową.

Ale teraz, jak nam dano w miarę normalne papiery, jesteśmy po prostu goli jak noworodki. Odebrano nam całą technikę przeciwstawiania się. Siła nasza brała się z kontry. Albo mieściliśmy się w obiegu normalnym, albo wchodziliśmy w mimikrę aluzyjności.

Co z tym wszystkim zrobić? Nie ma recepty. Życie samo w sobie jest tak ciekawe, niesie z sobą tyle fantastycznych wydarzeń i zmian, że sztuka staje się wobec urody życia bezprzedmiotowa i kompletnie niepotrzebna.

Pyta Pan co będzie z Polską?

Ona jest ciągle otwartym żywiołem. Nie wiem czy on dryfuje czy do czegoś zmierza, ale jest to żywioł. A zatem, aby podjąć się nazwania go po imieniu, trzeba być albo idiotą albo geniuszem. W każdym razie nie widzę dla siebie takiej możliwości, i w związku z tym muszę powiedzieć, że jestem w tej chwili bardziej smutny i rozbity, aniżeli kiedy mnie prześladowano.

Bo jak jest się prześladowanym za coś, to ma Pan przynajmniej satysfakcję moralną, bo wie Pan za co jest prześladowanym. I daje to człowiekowi siłę do kontry. A teraz co? Jest się tylko bezbronnym i jałowym.

Życie jest sztuką. Stało się nią. Istotnie czuję, że następuje wejście w jakiś przedziwny busz, w którym ruszają się zupełnie nieznane stwory, nigdy nie widziane ptaki i zjawiska. Może jak się przez ten busz przejdzie, to pojawi się jakaś łączka, na której będzie można spokojnie usiąść i pomyśleć co się przeżyło. I będzie można to opisać. Ale wcale nie wiadomo jak wielki jest ten busz i czy w ogóle się skończy, no i czy w ogóle jakaś łączka istnieje.

Bo Polska jest po prostu takim „wielkim ni to, ni sio”.

Ni to Wschodem, ni Zachodem, ni komunistyczna, ni katolicka. Wszyscy jesteśmy tacy: „ni to, ni sio”. I dlatego wszystko nadal będzie przebiegało niezgodnie z ustalonymi podziałami, czy schematami znanymi z innych państw, które miały historię bardziej logicznie się układającą.

My jesteśmy zagubionym, zahukanym, poplątanym społeczeństwem, które nie miało normalnych warunków żeby istnieć, żeby o sobie stanowić, żeby żyć normalnie.

Jesteśmy zasmarkaną sierotą świata i tyle!

Ale za to – i tu zgadzam się z Panem – mamy tak ciekawe życie. Nic nie mamy, ale mamy ciekawe życie. Polska jest rodzajem cudu, to jakaś nieznana fastryga, która musi fascynować. Dzieją się bowiem tutaj takie rzeczy, na które już prawie nikogo we współczesnym świecie nie stać. Nigdzie.

Jerzy Klechta

CO NAS CZEKA?

UCIEC OD GŁUPIEGO ŚWIATA

ODWET - ZAWIŚĆ - NIENAWIŚĆ

ŻYD NIE ŻYD - ZABIĆ WARTO

BUNT - WOLNOŚĆ - ABSURD

PREZYDENTOWI WOLNO WSZYSTKO

ZASMARKANA SIEROTA CZYLI POLSKA

O Mnie

POLECANA KSIĄŻKA

Popularne wpisy

Archiwum Bloga

Etykiety