Jerzy Klechta

ZERO NIENAWIDZI INNYCH LICZB

czwartek, czerwca 04, 2015

Szef PiS w Parlamencie Europejskim z tytułem profesora Ryszard Legutko zaatakował Donalda Tuska za to, że ten poparł Bronisława Komorowskiego w wyborach prezydenckich.

Trzeba upaść na głowę i nie mieć przy tym minimum patriotycznego rozsądku, aby na forum międzynarodowym ukazywać tyle nienawiści wobec rodaka.

Zygmunt Freud: „Zero nienawidzi innych liczb”.

Zdaniem Romana Giertycha jest to pierwszy krok niszczenia pozycji Tuska na arenie międzynarodowej. Nie ważne, że Polak. Pewnie jeszcze gorzej, bo Kaszub.

Idiotyzmów nie brak również w mediach. Tkwię w tym zawodzie wiele lat, w ostatnim ćwierćwieczu przygotowywałem do tego zawodu dość liczne grono studentów ( na ogół z fatalnym skutkiem, aczkolwiek, nie powiem, kilka wyjątków się dochowałem), jednak poziom ogólny woła o pomstę do nieba.

Oto w ramach polowania na czarownice ( jak w Średniowieczu - dobrze się to sprzedaje) zaatakowano rodzinę prezydenta – elekta. Najohydniej jak można.

Oto w „Newsweeku”, jakiś czas temu ukazał się „demaskatorski” paszkwil „analizujący” pochodzenie etniczne żony Andrzeja Dudy.

Pseudo dziennikarz czasopisma z bogatą tradycją ( polską edycję założył Andrew Nagorski – przyjaciel sprzed lat, syn działacza w rządzie londyńskim, obecnie przewodniczący Rady Dyrektorów Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności) uznał za stosowne oznajmić, że pani Duda, z domu Kornhauser ma trefną, żydowską krew. Pałkarski, antysemicki tekst.

Teściem prezydenta – elekta jest poeta i eseista Julian Kornhauser. Razem z Adamem Zagajewskim w czasach PRL wnieśli do polskiego życia kulturalnego powiew głębokiej tęsknoty za wolnością. Wspólnie z poetami Stanisławem Barańczakiem i Ryszardem Krynickim zajmowali ważną pozycję w opozycji antypeerelowskiej.

Diabli człowieka biorą, gdy styka się z idiotyzmami w rodzaju działań prof. Legutki i jakiegoś pismaka.

Na uspokojenie wiersz Kornhausera:

"Nie zawsze, kiedy mówię „ogień”,

myślę „ogień”. Czasem, gdy mówię

„ogień”, myślę: biała, umierająca

wieczność, czyste, nieskazitelne

drganie, rosnąca, ujmująca

miłość".

nienawiść

BEŁKOT RODAKÓW

środa, czerwca 03, 2015

patriota

RÓŻNE TWARZE PATRIOTYZMU

środa, czerwca 03, 2015

Patriotyzm patriotyzmowi nie jest równy. Dla kibola patriotyzmem jest niczym nie hamowane umiłowanie drużyny, cała reszta się nie liczy. Dla fanatyka partyjnego wszystko co nie służy jego partii jest złem, które na różny sposób należy wyrwać z korzeniami. I z jednym i drugim sposobem pojmowania patriotyzmu mamy do czynienia w naszym kraju.

Fałszywe – a najczęściej koniunkturalne – pojmowanie patriotyzmu nie jest czymś nowym. Nie raz na cokołach stawiano postaci nie tylko nie wyróżniające się jakimś nadzwyczajnym patriotyzmem, lecz będące jego zaprzeczeniem. W polskiej tradycji najłatwiej przejść do historii po tragicznej śmierci, przykładem książę Józef Poniatowski, który walczył co prawda z fantazją i odwagą u boku Bonapartego, ale za całokształt, patriotyczny Nobel, gdyby taki przyznawano, na pewno mu się nie należał. Podobnie jak generał Zajączek, dzielny napoleończyk , następnie sługus moskiewski.

Kto natomiast mozolnie i konsekwentnie przez całe życie budował ojczyźniane poletko, nie na barykadach, lecz w laboratorium (przykładem nasza podwójna noblistka Maria Curie – Skłodowska), czy to na froncie odkryć inżynierskich , czy w innych przedsięwzięciach wymagających ogromnej wiedzy, dominikańskiej pracowitości i niezwyczajnych zdolności, temu nie łatwo znaleźć się w nazewnictwie ulic, nie mówiąc o pomnikach.

Co innego zginąć na polu bitwy lub w innych okolicznościach i to najlepiej w młodym wieku. Jest to bowiem najkrótsza droga dostania się na listę naszych narodowych bohaterów i patriotów.

Czesi (ale nie tylko oni, właściwie cały Zachód) śmieją się z naszego bohaterskiego patriotyzmu. My zaś pękamy ze śmiechu, gdy czytamy o przygodach Szwejka. Szwejkowski patriotyzm uważamy za dekowanie się czy nawet za tchórzostwo, oni zaś ( i nie tylko oni) naszą bohaterszczyznę za samobójczą głupotę.

Powiedzieć można co kraj, to obyczaj, choć nieraz przychodzi się wściec. Polscy lotnicy jak wiadomo uratowali w czasie II wojny światowej Londyn, wojska generałów Andersa czy Maczka walczyły za wolność naszą i waszą, ale gdy przyszło do zwycięskiej powojennej parady, aby nie drażnić Stalina, Brytyjczycy do udziału w uroczystości Polaków nie dopuścili. To tak na marginesie.

Eseista i historyk Tomasz Łubieński w jednym ze swoich szkiców snując rozważania między innymi na temat polskiej bohaterszczyzny, którą wyznacza nie zwycięstwo, lecz narodowe nieszczęścia, nie triumf, lecz niepowodzenie i tragedia, nie realne zwycięstwo, lecz moralne ( te zaś dla świata nic nie znaczą, już Aleksander Fredro pisał, że „narody sumienia nie mają”), a więc Łubieński snując to i owo stwierdza :

„Nieszczęścia historyczne stanowią zawsze dowód, że mieliśmy rację. Więc jakby ich potrzebujemy. I tu wątki o zamachu smoleńskim za pomocą baloników z helem (ciekawe, ilu polityków w to wierzy, ilu nie wyklucza, jak wielu prywatnie puka się w czoło, publicznie milczy) spotykają się z szaleństwem wybitnego poety Jarosława Marka Rymkiewicza, który krwawą tragedię Powstania Warszawskiego nazwał drugim chrztem Polski, zbawiennym dla utrzymania narodowej tożsamości”.

Jeśli jednak szaleństwo poety jest okolicznością łagodzącą i dlatego od biedy można poecie wybaczyć skróty myślowe, to nie sposób uwierzyć w sensowność uprawiania „patriotycznej polityki”, którą wyznacza histeria i naciąganie faktów do partyjnych interesów.

Kibole wymachujący biało-czerwoną, wyjąc po pijanemu hymn narodowy mieszczą się – jakby powiedziałby Lech Wałęsa – w tej samej klasie, co „prawdziwi Polacy” domagający się Polski jedynie dla Polaków. Jednych z drugimi łączy nienawiść od wszystkiego i wszystkich nie pochodzących z ich parafii.

Z „prawdziwymi Polakami” jest tak, że z jednej strony chcą korzystać z unijnej kasy, z drugiej wszystkich euroentuzjastów najchętniej spaliliby na stosie. Kibole zaś domagają się zwycięstw swojej drużyny i jednocześnie bezinteresownie demolują stadiony swoich idoli. Taka Polska jest Polską chorą.

Na koniec kartka z kalendarza, również z patriotycznej łączki. Otóż w czasach PRL nie było wolności słowa. Praktycznie – poza prywatnymi domami oraz elitarno – piwnicznymi teatrzykami i kabaretami – jedynymi miejscami, w których można było zamanifestować na patriotyczną nutę były kościoły i stadiony sportowe.

W świątyniach proszono Pana Boga, aby ojczyznę nam zwrócił. Na stadionach natomiast dawano upust wolnemu słowu, gdy za przeciwników mieliśmy sportowców z Kraju Rad. W boksie biliśmy Ruskich dość często, w piłce nożnej bohaterem narodowym został Gerard Cieślik, dzięki któremu dokopaliśmy im w Chorzowie 2:1.

W teatrach i kabaretach studenckich oraz kościołach i na stadionach, aczkolwiek nigdzie nie brakowało łapsów-tajniaków, dawało się odetchnąć wolnością. Był to oddech na pół gwizdka, trochę na niby, ale dobre było i to. Natomiast dziś tak kibole, jak i „ prawdziwi Polacy”, korzystając z wolności, żyją jadem, który ojczyznę niszczy po kawałku.

Człowiek

OFIARA I KAT

wtorek, czerwca 02, 2015

KOMENTARZ

KTO NA PREMIERA? ONA

wtorek, czerwca 02, 2015

pisarstwo

WYBITNI - ZAPOMNIANI

poniedziałek, czerwca 01, 2015

40 lat temu zmarł Zygmunt Haupt ( na zdjęciu). Pisarz – zapomniany. Podobnie jak Teodor Parnicki. O nich będzie mowa. Burzliwe życie, pogmatwane życiorysy, wojna, więzienie, wygnanie, obczyzna, samotność. I wierność. Wierność powołaniu, pisarstwu. Za wszelką cenę. Bez oglądania się na codzienność, na brak pieniędzy, na trudy tułaczki.

Takich szaleńców dziś już prawie nie ma. Wygodniej poddać się modzie, oddać w ręce medialnej spirali nakręcania popularności. Z takiej reklamowej młócki rodzą się dziś gwiazdy w każdej dziedzinie. Nawet w literaturze. Są to najczęściej gwiazdy sezonowe. Prawdziwa literatura dopiero z biegiem czasu nabiera smaku, wartości, znaczenia. Haupt i Parnicki są tego przykładem.

Aby lepiej poznać i zrozumieć pisarza trzeba sięgnąć do pierwszego okresu życia. U Teodora Parnickiego był wyjątkowo dramatyczny, gotowy materiał do filmu. Urodził się w Charlottenburgu w 1908 r., polskie państwo nie istniało, zatem otrzymał obywatelstwo niemieckie, niemiecki był jego pierwszym językiem. Rodzina przeniosła się do Moskwy (ojciec był znanym inżynierem), po śmierci matki macochą została Rosjanka, która umieściła pasierba w korpusie kadetów w Omsku, potem we Władywostoku. Tam na dobre poznał drugi język – rosyjski. 12-letni Teodor uciekł stamtąd do Harbinu w Mandżurii. Szukał polskości. Nie znał jednak polskiego ani w mowie, ani w piśmie. Przygarnęła go Polonia harbińska i posłała do gimnazjum im. H. Sienkiewicza (autora Trylogii za czas jakiś Parnicki będzie lekceważył za historyczne bujanie w obłokach). Młody Parnicki postanowił zostać polskim pisarzem!

Przyjechał do Lwowa gdy miał 15 lat. Studia uniwersyteckie odbył od kierunkiem prof. Juliusza Kleinera. Studiował filologię polską, obok niej studiował anglistykę i orientalistykę, stał się cenionym znawcą literatury rosyjskiej. Drogę literacką zaczął od pisania powieści sensacyjnych i historycznych. Został nagrodzony za powieść „Aecjusz, ostatni Rzymianin”.

II wojna światowa rozpoczęła kolejny, wieloletni marsz w nieznane. Po zajęciu Lwowa przez Sowietów Parnicki został zaaresztowany i skazany na 8 lat więzienia. Po układzie polsko – radzieckim został wypuszczony na wolność i rozpoczął służbę dyplomatyczną w ambasadzie polskiej w Kujbyszewie, następnie wstąpił do armii gen. Władysława Andersa. Do 1944 r. przebywał w Jerozolimie. Po wojnie pracował krótko w ambasadzie RP na uchodźstwie w Meksyku. Potem żył z renty ufundowanej mu przez Polonię czyli przeważnie głodował. I pisał.

Czasy meksykańskie były najpłodniejsze. Najpopularniejszą jego powieścią stały się „Srebrne orły”, oczywiście jeśli w ogóle można mówić o popularności twórczości Parnickiego. Jest ona trudna w odbiorze, wymaga wysiłku, znajomości historii świata. Autor porusza się w wielu epokach, zagląda do zakątków, szczegółów z dziejów ludów, narodów, krain, państw. To pisarz – kosmopolita. Widział świat tak, jak nauczył się go w dzieciństwie, gdy wychowywał się w kulturze języka niemieckiego, potem rosyjskiego, i gdy wreszcie chłonął wszystko co polskie, aby następnie zgłębiać kulturę orientalną. W powieściach polskie sprawy osadzał w realiach ogólnoświatowych i ogólnoludzkich. Obca mu była jakakolwiek stronniczość, nie miał żadnych kompleksów, nie cierpiał nacjonalizmów, odrzucał patrzenie na świat przez pryzmat narodowy, religijny czy polityczny. Był jednym z tych pisarzy, którego zajmowało przenikanie różnych kultur.

Parnicki – obywatel niemiecki, kadet rosyjski, żołnierz armii gen. Andersa i dyplomata Rzeczpospolitej był przede wszystkim polskim pisarzem.

W pisarstwie najbardziej fascynowały go czasy schyłkowe cesarstwa rzymskiego oraz początki chrześcijaństwa i Piastów. W latach 50 i 60 napisał m. in .„ Koniec Zgody Narodów”, „Słowo i ciało”, „Twarz księżyca”. Jego powieści dla niecierpliwego czytelnika, a tacy przeważają , mają jeden mankament, są wielostronicowe, i wymagają od czytelnika nie tylko cierpliwości, lecz sporej wiedzy. Są to książki filozoficzno-historyczne. Był samotnikiem.

Zygmunt Haupt urodził się w 1907 r. na Podolu, w Ułaszkowcach (nad Seretem, niedaleko Czortkowa). Studiował architekturę na Politechnice Lwowskiej, potem malarstwo na Sorbonie w Paryżu. Nigdy w życiu nie podjął pracy u kogoś. Miał duszę artysty. Konie towarzyszyły mu nawet wtedy, gdy po wojnie osiadł w Stanach Zjednoczonych, jedną z przyznanych mu za pisarstwo nagród finansowych przeznaczył na zakup stadniny, co jeszcze bardziej czyniło z niego dziwaka w oczach Amerykanów.

Przed wybuchem II wojny światowej wrócił z Paryża do kraju, wiódł we Lwowie życie cygańskie, utrzymywał się z malarstwa i pomocy rodzinnej. Uprawiał taternictwo. Debiutował opowiadaniem w „Dzienniku Polskim” (1937 r.).

Gdy wybuchła II wojna światowa walczył w 10 Brygadzie Kawalerii, następnie w I Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka. Po najeździe Sowietów na Polskę przedostał się do Francji. W wojsku polskim na Zachodzie służył do 1946 r. Jeszcze przed zakończeniem wojny poznał Amerykankę Edith Norris, która została jego towarzyszką na całe życie. Wyjechał z nią do Nowego Orleanu (USA).

Współpracował z londyńskimi „Wiadomościami” Mieczysława Grydzewskiego, pracował w „Głosie Ameryki”, utrzymywał bliski kontakt z paryską „Kulturą”. Jerzy Giedroyć otoczył go, podobnie jak wielu innych pisarzy opieką, drukował jego opowiadania i szkice. Wydał zbiór opowiadań „Pierścień z papieru”. Była to jedyna książka Haupta, która ukazała się drukiem za jego życia. W 1963 r. otrzymał nagrodę 'Kultury”, zaś w 1971 r. nagrodę literacką Fundacji im. Kościelskich.

„Za nowy kąt patrzenia – pisał Józef Czapski o Haupcie - za swój język, swoje pisanie pisarz płacił ciężkie myto”. Prowadził iście pustelnicze życie, nie potrafił włączyć się w amerykański krwiobieg, aczkolwiek znał doskonale język, miał kochającą, opiekuńczą, młodszą od siebie żonę, to jednak żył Podolem. O nim pisał, o Rzeczpospolitej Obojga Narodów, o czasach II RP. Ale jego elitarne pisarstwo interesowało Amerykanów, może nawet bardziej od rodaków, przypominał Williama Faulknera, drukował w ekskluzywnych pismach amerykańskich, do jakich należał „Accent”, „Nassau Review”, „Furioso”,The Paris Review”, „New Directions”.

Bogatą korespondencję prowadził z Kazimierzem Wierzyńskim, Tymonem Terleckim, Jerzym Giedroyciem, Janem Lebensteinem, Teodorem Parnickim i Jerzym Stempowskim. Z listu Stempowskiego do Haupta: „Jako malarz o wyobraźni bardziej statycznej, wywołuje Pan z pewnością z pamięci oddzielne obrazy, nie zajmując się układaniem ich w serie ciągłe. Magię te miał Petrarka”.

Konstanty Jeleński – ów najznakomitszy obserwator i krytyk polskiej literatury XX w.- uważał, że Haupt jest najlepszym artystą prasy emigracyjnej, przewyższa swym „Wołyniem” przereklamowanego Józefa Mackiewicza. Ten wątek oceny Haupta dopełnia Krzysztof Rutkowski, który w „Twórczości”

(1991 r.) pisał: „Kiedy opadnie piana, nadejdzie czas Haupta”.

W książkach, opowiadaniach i szkicach „Haupta”( Szpica, Baskijski diabeł, Z Roksolanii) znajdujemy to wszystko co zarejestrowała pamięć autora, nie pomija on żadnego szczegółu , dzięki temu z tej mozaiki najdrobniejszych faktów wyłaniają się wielkie obrazy minionych dziesięcioleci i epok.

Na koniec wątek rodzinny. Matka mojej żony Teresy, Zofia Daroszyna z domu Haupt, po przedwczesnej śmierci matki opiekowała się młodszym Zygmuntem. Utrzymywała z nim kontakt przez całe życie, tyle że w czasach PRL było to utrudnione.

Haupt znajdował się na „czarnej liście” reżimu. Podczas wyjazdów na Zachód służyłem sporadycznie jako skrzynka kontaktowa. Pisarz poprzez osoby trzecie przekazywał listy dla siostry, niekiedy dołączał dolary.

Gdy Teodor Parnicki w 1967 r. już na stałe przyjechał do kraju (wcześniej był w PRL dwukrotnie) przywiózł Zofii Daroszynie plik listów od brata. Z żoną bywaliśmy częstymi gośćmi państwa Parnickich. Chętnie zapraszał nas do restauracji pani Piętakowej „Pod kamiennymi schodkami”, na warszawskim Starym Mieście. Stylowa knajpka znana była z wyśmienicie przyrządzanej kaczki. Natomiast dla pisarza była to doskonała okazja, aby zamówić jedną, potem drugą i następną buteleczkę czerwonego wina. Protesty żony pisarza, pani Eleonory na nic się zdawały, zwłaszcza że ani moja żona, ani tym bardziej ja nie zajmowaliśmy w tym względzie postawy nieprzychylnej życzeniom autora „Srebrnych orłów”.

Parnicki zmarł 5 grudnia 1988 r. Cenne, choć niewystarczająco znane są wydane pośmiertnie jego „Dzienniki z lat osiemdziesiątych”. Pod datą 4 grudnia 1988 r. widnieje następujący wpis: „Alkoholu już znów nie piję...”

Zygmunt Haupt zmarł 40 lat temu - 10 maja 1975 r. w Winchester w stanie Wirginia (USA). Z wspomnianych tu osób nikt nie żyje. Józef Czapski o Haupcie: „ Świat Haupta nienaruszony przez pośpiech, ten świat, w który wtopione są na zawsze jego wspomnienia, jego myśli – uwalnia, oczyszcza czytelnika, daje nową młodość, świeżość nietkniętych przeżyć i tę, na którą przecie czekamy zawsze, niespodzianka. Czy można dać więcej czytelnikowi?”